Ἐν ταῖς λαμπρότησι τῶν Ἁγίων σου...

Ἐν ταῖς λαμπρότησι τῶν Ἁγίων σου, πῶς εἰσελεύσομαι ὁ ἀνάξιος; Ἐὰν γὰρ τολμήσω συνεισελθεῖν εἰς τὸν νυμφῶνα, ὁ χιτών με ἐλέγχει ὅτι οὐκ ἔστι τοῦ γάμου, καὶ δέσμιος ἐκβαλοῦμαι ὑπὸ τῶν ἀγγέλων. Καθάρισον, Κύριε, τὸν ῥύπον τῆς ψυχῆς μου καὶ σῶσόν με, ὡς φιλάνθρωπος.
Απόψε, λόγω της παραβολής των Δέκα Παρθένων, "της εκ του ιερού Ευαγγελίου", η εικόνα που κυριαρχεί στους ύμνους είναι αυτή του Νυμφώνα, δηλαδή της νυφικής εορτής, που συμβολίζει τον Παράδεισο.
Το παραπάνω τροπάριο είναι από τα ωραιότερα που ακούσαμε. Προϋποθέτει μία ατμόσφαιρα χαράς, στην οποία ο ομιλών (σύμβολο κάθε ανθρώπου) διστάζει να μπει, γιατί δεν έχει τα κατάλληλα ρούχα και φοβάται ότι οι φύλακες της εορτής, οι άγγελοι θα τον πετάξουν έξω.
Η παρομοίωση της κατάστασης της ψυχής με ρούχο είναι παλαιότατη. Μπορούμε να ανακαλέσουμε καταρχάς την εικόνα από την Αποκάλυψη του Ιωάννη, όπου οι ψυχές των δικαίων που βρίσκονται κάτω από το ουράνιο θυσιαστήριο περιγράφονται να φορούν λευκούς χιτώνες, λευκασμένους με το αίμα του Αρνίου.
Σκέψεις.....!!!

Ἔλαβον τὰ βαΐα τῶν φοινίκων καὶ ἐξῆλθον εἰς ὑπάντησιν αὐτῷ...

Κυριακή των Βαϊων σήμερα! Σε μια εβδομάδα ακριβώς Ανάσταση, με τη γνωστή ατμόσφαιρα της χαράς και της ευωχίας. Όμως μέχρι τότε μένουν εφτά μέρες. Λίγες στον αριθμό, οι μέγιστες, όμως, σε περιεχόμενο. Σήμερα στους ναούς μοιράζονται κλαδιά δάφνης (βαγιάς, όπως την ξέρουμε εμείς στο χωριό μας) σε ανάμνηση της υποδοχής του Χριστού στα Ιεροσόλυμα από το πλήθος, το ίδιο πλήθος που πέντε ημέρες μετά θα φώναζε με μανία "ἆρον ἆρον, σταύρωσον αὐτὸν". Ένα επίσης ωραίο έθιμο, που δεν έχω δει αλλού είναι η ανθοδέσμη από βάγια και άνθη που δίνεται σήμερα από τον ιερέα σε όποιο νιόπαντρο ζευγάρι υπάρχει στο χωριό, για να υπενθυμίσουν την ξεχωριστή χαρά τους.
Από το βράδυ η ατμόσφαιρα στους ναούς θα αλλάξει εντελώς, όταν οι μαύρες ποδιές θα καλύψουν τις εικόνες και τα θλιβερά τροπάρια θα αρχίσουν να ψάλλονται.
Χρόνια πολλά!

Του Λαζάρου

Οι μέρες του Πάσχα έφτασαν και φέτος. Από αύριο το κλίμα αλλάζει και γίνεται πιο συγκινητικό, περισσότερο κατανυκτικό αλλά και μεγαλοπρεπές. Όλες οι μέρες έχουν το δικό τους χαρακτήρα και μικρά έθιμα, για εμάς, που τα γνωρίζουμε ως μέρος της ζωής μας, δεδομένα, λαμβάβουν χώρα κάθε μέρα ξεχωριστά.
Σήμερα είναι το Σάββατο του Λαζάρου. Προτύπωση της Ανάστασης του ίδιου του Χριστού, όπως θα ακούσουμε αύριο στο απολυτίκιο της γιορτής των Βαϊων. Ισως να θυμάστε κάποιοι από εσάς αυτή τη μέρα τις μανάδες ή τις γιαγιάδες σας να σας λένε : "Μη λουστείς παιδάκι μου σήμερα γιατί θα τρέμει το κεφάλι σου σαν του Λαζάρου" !
Άγνωστη η προέλευση αυτής της δεισιδαιμονίας. Ωστόσο, υπάρχει και αντίδοτο : ρίχνουμε στο νερό με το οποίο πρόκειται να λουστούμε ένα μεταλλικό αντικείμενο, προφανώς για να είναι το κεφάλι σταθερό σαν το σίδερο και να μην τρέμει!
Καλή Μεγάλη Εβδομάδα!

Ο λόγος σε σας.....!!!

Σήμερα δεν πρόκειται να σας πω εγώ κάτι νέο!
Μόνο ότι είμαι πολύ χαρούμενος γιατί συνεχώς ακούω ότι όσα σας έχω πει ως τώρα σας είναι ευχάριιστα και ενδιαφέροντα, πολλές φορές και συγκινητικά. Χαίρομαι που με στηρίζεται σε αυτή την προσπάθεια να μοιραστώ μαζί σας τα ελάχιστα που ξέρω για αυτή τη μικρή γωνιά του κόσμου, αυτόν τον μικρό παράδεισο, που όμοιό του δεν θα βρούμε πουθενά, ακριβώς επειδή γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε σε αυτόν και διαμορφώσαμε με τις εικόνες του τις εικόνες που συνοδεύουν και θα συνοδεύουν πάντα την ψυχή μας στην πιο αγνή της πλευρά.
Σκέφτηκα, λοιπόν, αφενός επέιδή το αξίζετε και αφετέρου επειδή (για να πω την αλήθεια) έχω κι εγώ στερέψει από ιδέες, να σας δώσω την ευκαιρία να διαλέξετε εσείς μερικά από τα θέματα που θα συζητήσουμε προσεχώς!
Σας προσκαλώ, λοιπόν, να μου προτείνετε είτε αναρτώντας σχόλια στην παρούσα ανάρτηση, είτε στέλνοντας μου τις ιδέες σας στην ηλεκτρονική μου διεύθυνση ( karampelass@yahoo.com ). Όσο περισσότερες προτάσεις τόσο καλύτερα! Και μην διστάσετε να προτείνετε ο,τιδήποτε : γεγονότα, πρόσωπα, ιστορίες, ακόμη και κουτσομπολιά του παρελθόντος για τα οποία έχεττε απορίες και θέλετε να μάθετε!
Να είστε σίγουροι και σίγουρες ότι καμία πρόταση δεν θα αγνοηθεί!
Περιμένω με χάρα τις ιδέες σας!
ΜΗΝ ΜΕ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΕΤΕ!!!

Μπρούμα και Παλιοχώρι.

Μάλλον πιστέψατε ότι τα παράτησα ε;
Αμ δε! Θα σας βασανίσω για καιρό ακόμα!
Αποφάσισα σήμερα να σας πω λίγα στοιχεία για ένα κομμάτι της ιστορίας του χωριού μας σε γενικές γραμμές άγνωστο. Αναφέρομαι στο Παλιοχώρι, όπως ίσως το ξέρετε μέσω του τοπωνυμίου που παραδόθηκε ως τις μέρες μας μέσω της προφορικής παράδοσης. Πρόκειται για το χωριό μας κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. λόγω της αρχαιολατρείας που έχει καταλάβει την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια κυρίως, συνήθως αδιαφορούμε για ο,τιδήποτε ακολουθεί τη δόξα του Χρυσού αιώνα. Σκεφτείτε απλά (και απορείστε) πως η γνώση και η αγάπη μας για την ιστορία μας σταματά στον Αριστοτέλη, δηλαδή στον 4ο αι. π.Χ. Δεν έχω συναντήσει πολλούς που να αισθάνονται περήφανοι για τον Μέγα Κωνσταντίνο, για τον Ιουστινιανό ή έστω για τον Κωνσταντίνο ΙΑ Παλαιολόγο. Αντιθέτως, τους θεωρούμε δείγματα μιας εποχής παρακμής και σκοταδισμού. Θυμηθείτε, όμως, αφενός πως μέσω αυτών παραλάβαμε εμείς την αρχαία μας κληρονομιά. Χάρη σε εκείνους τους σκοταδιστές καλόγηρους, που αφιέρωναν ώρες αντιγράφοντας το έργο των αρχαίων συγγραφέων. Αλλά ακόμα κι αν έχουμε πολλά λάθη να τους αποδώσουμε, ας αναλογιστούμε πρώτα με ποιόν τρόπο εμείς οι σύγχρονοι, "πολιτισμένοι" άνθρωποι αντιμετωπίσαμε το έργο ακόμα και συγχρόνων μας.
Αρκετά, όμως, με αυτά! Για άλλο θέμα ξεκινήσαμε!
Το χωριό μας,λοιπόν, όπως ίσως θα έχετε ακούσει από τους παππούδες σας, την εποχή της Τουρκοκρατίας, βρισκόταν πάνω στο βουνό, στην περιοχή που σήμερα αποκαλούμε "Παλιοχώρι". Πρόκειται για σχετικά οχυρή τοποθεσία, αφού από τις τρείς πλευρές περιβάλλεται από γκρεμό, ενώ η μόνη είσοδος, από την ανατολική πλευρά, φαίνεται ότι μπορεί να φυλαχτεί εύκολα. Αν δεν έχει καμία ιστορική βάση η παράδοση, σύμφωνα με την οποία οι Τούρκοι δεν έμπαιναν ποτέ στο χωριό για την είσπραξη των φόρων αλλά αντίθετα οι χωριανοί κατέβαιναν στην πεδιάδα για να τους παραλάβουν, ίσως προέκυψε από την οχυρή θέση του χωριού. Μάλιστα, υπάρχει και η εκδοχή, σύμφωνα με την οποία οι κάτοικοι του χωριού είναι εκείνοι που είχαν δημιουργήσει τον γκρεμό, σκάβοντας τις τρεις πλευρές και δημιουργώντας πεζούλες, "σκαλιά", από τις οποίες και το τοπωνύμιο "Σκαλί".
Θα αναρωτιέστε, ίσως, πώς γνωρίζουμε την ύπαρξη και τη θέση αυτού του χωριού. Εκτός, λοιπόν, από την προφορική παράδοση, η οποία, άσχετα από τις όποιες ανακρίβειες δημιουργεί, διασώζει πολύτιμες πληροφορίες, διαθέτουμε την βενετική απογραφή πληθυσμών του 1700, που διενεργήθηκε υπό την επίβλεψη του βενετού προνοητή Francesco Grimani. Σύμφωνα με αυτήν, το έτος εκείνο το χωριό Brumma αριθμούσε 53 άτομα, 25 άνδρες και 28 γυναίκες, κατανεμημένους σε ηλικιακές ομάδες. Είναι η πρώτη και ίσως μοναδική απόγραφή του πληθυσμού του χωριού, καθώς η επόμενη σωζόμενη (από το Γάλλο στρατηγό Maison to 1828) ίσως παραδίδει τον πληθυσμό του νέου χωριού, στη σημερινή του θέση.
Εκτός, όμως, από την συγκεριμένη απογραφή διαθέτουμε πλήθος από υπολείμματα κατοίκησης. Συχνά έρχονται στο φως οικοδομικά υλικά, θεμέλια οικειών και φυσικά ίχνη από τους τρεις ναούς του χωριού, τον Αϊ-Νικόλα, τον Αϊ-Γιάννη και τον Αϊ-Γιώργη. Μάλιστα, πάνω στον παλιό Αϊ-Νικόλα έχει χτιστεί νέος ναός από τους κατοίκους του Λαντζοϊου.
Από τους τρείς αυτούς ναούς σώζονται (για πόσο ακόμα δεν το ξέρω βέβαια) μερικές φορητές εικόνες, στην πλειοψηφία τους μεταβυζαντινής τέχνης. Πολλές από αυτές φαίνεται να έχουν δημιουργηθεί από τον ίδιο αγιογράφο, γεγονός που αποδεικνύει πως ανήκουν στον ίδιο ναό.
Δυστυχώς, το χωριό αυτό το περίμενε άσχημο τέλος. Η παράδοση λέει πως ο πληθυσμός του προσβλήθηκε από επιδημία ελονοσίας. Μάλιστα, ήταν τόσο σοβαρή η έκταση της ασθένειας, που απέμειναν μόνο τρεις οικογένειες. Αυτοί οι λίγοι άνθρωποι απέμειναν να συνεχίσουν την πορεία του χωριού. Αποφάσισαν, λοιπόν, να φύγουν από το χώρο εκείνο, που λόγω των πολλών πηγών προσείλκυε τα κουνούπια, την αιτία της αρρώστιας, και να μετεγκατασταθούν στη θέση που βρίσκεται σήμερα το χωριό μας.
Ο φόβος για την ελονοσία φαίνεται πως απέτρεπε τους ανθρώπους να ξαναγυρίσουν στο Παλιοχώρι, με αποτέλεσμα το αυτό να χαθεί σιγά-σιγά. Το πιθανότερο είναι πως τα οικοδομικά υλικά των περισσότερων σπιτιών (πιθανότατα και των ναών) επαναχρησιμοποιήθηκαν για το χτίσιμο του νέου χωριού, με αποτέλεσμα έλαχιστα ίχνη να απομείνουν.
Εντούτοις, σας προτείνω με την πρώτη ευκαιρία να κάνετε μια βόλτα στην περιοχή, να απολαύσετε τη θέα (που φτάνει ως τη θάλασσα) και πιθανώς να ανακαλύψετε και μόνοι σας στοιχεία για αυτή την άγνωστη πτυχή της τοπικής μας ιστορίας!


*Στη φωτογραφία άποψη της μιας πλαγιάς της Λάκκας, που σύμφωνα με την παράδοση εξασφάλιζε την οχυρότητα του χωριού.

Καλό τσίκνισμα...

Σας είχα υποσχεθεί την προηγούμενη εβδομάδα ότι θα σας πω για την διαδικασία του παστώματος του χοιρινού, που στα χωριά της περιοχής μας είναι το κεντρικό γεγονός της Τσικνοπέμπτης! Πιθανώς θα ξέρετε ότι η μέρα αυτή ξεκίνησε όχι από το ψήσιμο της μπροζόλας (άλλωστε θα ήταν παράλογο μια συγκεκριμένη μέρα του χρόνου να οριστεί για να ψήνουμε απλά κρέας), αλλά από το "λιώσιμο" του χοιρινού.
Όπως σας είχα πει και στο προηγούμενο άρθρο, το πάστωμα ξεκινάει την αμέσως επόμενη μέρα από το σφάξιμο, δηλαδή την προηγούμενη απο την Τσικνοπέμπτη Παρασκευή. Το κρέας είναι αλατισμένο εδώ και 7 μέρες, έχει αποβάλλει το αίμα και τα υγρά του και παραμένει μέσα στην καλάθα.
Πρωί-πρωί, λοιπόν, την Τσικνοπέμπτη οι νυκοκυραίοι ανάβουν φωτιά στα καζάνια με το νερό και αφού τινάξουν το κρέας από το παραπανίσιο αλάτι το βράζουν μέχρι να μαλακώσει.Ομοίως και όλα τα υπόλοιπα μέρη του χοιρινού που προορίζονται για παστό : εντόσθια, πόδια και πέτσες.
Το βρασμένο κρέας ξεκοκκαλίζεται και κόβεται σε "ρόδουλα", δηλαδή σχετικά μεγάλα κομμάτια. Τα εντόσθια ψιλοκόβονται, τα πόδια τεμαχίζονται σε μικρότερα κομμάτια, όπως και οι πέτσες. Το λίπος που βρισκόταν κάτω από τις πέτσες αφαιρείται και κόβεται σε μικρά κομμάτια.
Τα κομμάτια αυτά του λίπους τοποθετούνται τώρα σε καθαρό καζάνι και τηγανίζονται προκειμένου να λιώσουν και να βγάλουν το λίπος που θα καλύψει το παστό. Τα τηγανισμένα κομμάτια του λίπους λέγονται "τσίγκανα" και παλιότερα φυλάσσονταν μαζί με το παστό, για να ρίχνονται σε "καυτό τραχανά" (τραζανά νερόβραστο στον οποίο προστίθεται λιωμένο λίπος ή λάδι).
Όταν γίνουν τα "τσίγκανα" σειρά έχει το τηγάνισμα του κρέατος, που πρέπει να γίνει με επιμέλεια, ώστε να μην μείνει ίχνος υγρασίας, που είναι ο χειρότερος εχθρός του παστού. Ακολουθούν οι πέτσες ή "σγόρτσες" και τελευταία τα εντόσθια. Κάθε τηγανιά σβήνεται με κρασί και φλούδα πορτοκαλιού.
Όταν η διαδικασία έχει τελειώσει, το παστό αφήνεται να κρυώσει. Πριν μπει σε "λαϊνες" (πήλινα δοχεία) ή "λάτες" (τενεκέδες), όπου φυλάσσεται όλο το χρόνο, διαλύεται στο λίπος που το καλύπτει κανέλλα και γαρύφαλλο για τη μυρωδιά.
Ελπίζω να καταλάβατε τη διαδικασία ώστε στην απίθανη περίπτωση που θα θελήσετε να φτιάξετε μόνοι σας παστό, να είστε σε θέση να το κάνετε.
Χρόνια πολλά και καλά να περάσετε!!!

Χοιροσφάγια

Όπως πιθανώς θα ξέρετε, η μεθεπόμενη Πέμπτη είναι Τσικνοπέμπτη : Αυτό το γνωστό έθιμο του ψησίματος χοιρινού, σε τέτοια μάλιστα κλίμακα που η τσίκνα κατακλυζει τα πάντα (από εκεί και η ονομασία της μέρας).
Για να υπάρχει, όμως, διαθέσιμο χοιρινό για ψήσιμο, θα πρέπει να έχει σφαχτεί πρώτα! Αυτό κανονικά συμβαίνει μία ακριβώς εβδομάδα πριν την Τσικνοπέμπτη, δηλαδή για φέτος την ερχόμενη Πέμπτη 24 Φεβρουαρίου.
Όσοι είστε από το χωριό ξέρετε τη διαδικασία : παλαιότερα συνήθιζαν να μαζεύονται παρέες που αναλάμβαναν να σφάξουν τα γουρούνια του χωριού. Ξεκινούσαν από νωρίς το πρωί και από σπίτι σε σπίτι τελείωναν πολλές φορές και το βράδυ. Το γουρούνι έπρεπε να σφαχτεί, να μαδηθεί και να ξεκοιλιαστεί. Συνήθως τη μέρα αυτή δεν έψηναν από το κρέας του, παρά μόνο τον "καρούτζο", δηλαδή τον οισοφάγο του, μάλλον επειδή ήταν το μέρος που αποκαλυπτόταν με το σφάξιμο.
Αφού έμενε μια μέρα κρεμασμένο για να σιτέψει, την Παρασκευή το "ξεφέρτσαζαν", δηλαδή του αφαιρούσαν την πέτσα, το λιάνιζαν και το αλάτιζαν για να γίνει παστό (ο σκοπός όλης της διαδικασίας ήταν το παστό, αφού το κρέας δεν μπορούσε να διατηρηθεί με άλλο τρόπο). Το αλατισμένο κρέας τοποθετείτο σε μεγάλες καλάθες για να μπορεί να στραγγίζει. Εκεί έμενε μέχρι την Τσικνοπέμπτη που άρχιζε το "λιώσιμο", δηλαδή η διαδικασία του παστώματος.
Το σφάξιμο των γουρουνιών ήταν από τις γιορτές του χρόνου, αφού παρείχε ευκαιρία για φαγητό, ποτό και διασκέδαση. Η κούραση της διαδικασίας δεν μετράει σε τέτοιες περιστάσεις!
Τις επόμενες μέρες θα επιστρέψω με νέο άρθρο για το "λιώσιμο"!